Zeytinyağı ihracatında düşüş sürüyor

Zeytin ağacı varlığını hızla artıran Türkiye, zeytinyağı ihracatını ise son 4 yılda 90 bin tondan 23 bin tona düşürdü.

Zeytin ağacı varlığını sağlanan teşviklerle yaklaşık 17 milyona çıkararak dünyanın ikinci büyük üreticisi olma hedefiyle hareket eden Türkiye, zeytin ve zeytinyağı ihracatını ise hızla azaltıyor. Olumsuz iklim koşulları sonucu rekolte yetersizliği, döviz kurları ve AB’nin uyguladığı gümrük vergisinin bu azalmada etkili olduğu belirtiliyor.

2004-05 sezonunda ihracatını 92 bin tona çıkaran Türkiye, son 5 sezonda ihracatını sürekli düşürerek 2009-2010 sezonunda 23 bin 199 tona düşürdü. Ekim ayında başlayan 2011 sezonunda da düşüş devam etti. 1 Kasım 2011′de başlayan sezonun ilk üç ayında ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 60′lık düşüşle 3 bin 162 tona geriledi. Ambalajlı yağlarda ise yılın ilk iki ayında ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 69 oranında düşerek 6 bin 908 tona geriledi.

Konuyla ilgili açıklama yapan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Ali Nedim Güreli, küresel ısınma ve olumsuz hava koşulları nedeniyle 4 senedir üretimde sorun yaşandığını, bunun rekolteleri düşürmesi nedeniyle dış pazarda etkili olamadıklarını ifade etti. İhracatçının üretim azlığı nedeniyle Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında ithalat taleplerinin ise olumsuz karşılandığını dile getiren Güreli, ”Üretimin az olması, ithalat olmaması nedeniyle kapalı bir piyasa görünümündeki iç pazarda fiyatları artırıyor. Türkiye, şu anda zeytinyağının en pahalı olduğu ülkedir. Bu ortamda ihracat yapmak, rakiplerle fiyat rekabeti yapmak mümkün değil. İtalyan alıcılar, Türkiye yerine Tunus ve Fas’tan alıyor. AB gümrük oranlarını sıfıra indirse de İspanyol yağları Türk yağlarından ucuz oldukça ihracat imkanımız yok” dedi.

Asıl ihracat 2012′de
Geçen yıl sektörün en fazla ihracatını yapan Verde Yağ AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Ali Ulukartal ise ihracatın artması için geçici olarak ithalata izin verilmesi gerektiğini, kazandıkları pazarları kaybetmemek için şu anda kar etmeden ihracat yapmak durumunda kaldıklarını ifade etti.

DİR’in iç piyasa fiyatlarını etkilemeyeceğini ama ihracatta yeni pazarlara açılma imkanı sunacağını ileri süren Ulukartal, bu yıl 130 bin ton üretimin gerçekleştiğini, iç tüketim çıkarıldığında elde ihracat için 30 bin ton yağ kaldığını söyledi. Bu yağın fiyatının da dünya piyasasının yüzde 20 üzerinde olduğunu söyleyen Ulukartal, fiyatların yeni sezonda ağaçların başına bir şey gelmemesi halinde düşeceğini ve ihracatın da artacağını ileri sürdü.

Ulukartal, şöyle konuştu: ”Ambalajlı ihracatla ilgili devletin teşvik primi çok güzel bir rakam. Ama hammaddede rekabetçi fiyatı yakalayamazsanız ambalajlı ihracat da artmaz. Bizim ihracatımız bir iki yıl önce yüzde 60 ambalajlı yüzde 40 dökmeydi. Son dönemde sadece ambalajlı oldu ama miktar küçüldü. Rusya, Ukrayna ve Uzakdoğu gibi ülkelerin dışında hiçbir pazarda rekabet gücümüz yok. Ancak önümüzdeki sezona yönelik büyük umutlarımız var. Güzel mahsul yakalanırsa fiyatta da büyük gücümüz olur. Ağaç adedimiz yüzde 70 arttı, toplama artık bilimsel metotlarla yapılıyor. Türkiye’nin 2012′de 300 bin ton, 2015′de 500 bin ton yağ üretmesi mümkün.

Mayıs ayı, ağaçların çiçek devresidir. Burada bir sorun yaşanmazsa Haziran-Temmuz gibi fiyatlar gerilemeye başlayacaktır. Ekim ve Kasım aylarında da yeni sezonla birlikte asıl ihracat 2012 yılında başlayacaktır.” Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Başkanı Mustafa Tan ise ambalajlı yağ ihracatının düşmediğini, asıl ihracat düşüşünün katma değeri düşük olan dökme yağlar grubunda olduğunu, ihracatın son 5 yılda ”şekil değiştirdiğini” iddia etti. Tan, Türkiye’nin AB’ye ambalajlı ürün ithalatını artırmaması için AB’nin Türkiye’ye gümrüksüz zeytinyağı ithalat kotası vermediğini, ambalajlı üretimde güçlü olmayan Tunus, Cezayir ve Fas için ise özel anlaşmaların imzalandığını söyledi. İhracatın kurlar nedeniyle de gerilediğini ifade eden Tan, ”Kurlardaki olumlu gelişmeler ve zeytinyağına sağlanan primin artması halinde ambalajlı ihracatın önümüzdeki dönemde artacağını düşünüyoruz” dedi