Gıda işleme makinaları sektör analizi

Gıda işleme, gıdaların tüketime hazır hale gelebilmesi için kullanılan çeşitli yöntem ve tekniklere verilen genel isimdir. Bu yöntem ve teknikler çeşitli bitkisel ve hayvansal ürünlerin uzun ömürlü ve pazarlanabilir ürünler haline getirilmesi için uygulanmaktadır. Bu işlemler için kullanılan tüm makineler ve ekipman gıda işleme makineleri olarak tanımlanabilir. Gıda işleme makineleri, gıda işlemede işgücü verimliliğini artıran, maliyetleri düşüren, modern üretim teknolojilerinin kullanılması yoluyla işlemlerin insan sağlığına
uygun şekilde yapılmasını sağlayarak ürün kalitesini ve verimini artıran önemli bir makine grubudur.

Üretim

Türkiye, gıda üretimi yönünden kendi kendine yeten dünyanın sayılı ülkelerinden biridir. Türkiye, son yıllarda Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesinde en büyük tarım ürünleri üreticisi ve ihracatçısıdır. 2008 yılında, Türkiye’nin toplam ihracatının yaklaşık % 8’ine karşılık gelen tarım ve gıda ürünleri toplam ihracatı 10,8 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

Ekmeğin Türkiye’de temel gıda maddesi olması nedeniyle, Türk tarımında tahılın büyük önemi vardır. Ayrıca, Türkiye’nin bakliyat üretimi yapan ülkeler arasında kayda değer bir yeri ve dünya ticaretine hakim olma potansiyeli vardır. Türkiye’de fındık ve diğer kuru meyve üretimi oldukça yüksektir ve bu ürünlerin çoğunda (fındık, kayısı, kuru üzüm vs.) Türkiye dünya pazarlarında hakim konumdadır. Türkiye’nin büyük tarım potansiyeli, konservesi yapılan geniş sebze ve meyve tarımını doğurmuştur. Türkiye’de hızlı büyüyen gıda sanayi sektörlerinden biri de dondurulmuş sebze ve meyve sanayidir. Türkiye, tarımsal potansiyelinin avantajıyla, bitkisel yağ üretiminde de kalite ve miktar yönünden
diğer ülkeler arasında önemli bir yere sahiptir. Teknolojideki gelişmeler ve son yıllarda artan yatırımlar ile, şekerleme, çikolata ve kakao ürünleri, pasta ve bisküvi sektörleri Türk gıda sanayinde büyük gelişme gösteren sektörlerdir.

Yukarıda bahsedildiği üzere güçlü tarım potansiyelimiz ve büyük gıda sanayimiz, artan endüstrileşme ve kentleşmeye paralel olarak değişen yaşam biçimimiz ve damak tadımız, yükselen gelir düzeyi ve yemek hazırlamaya ayrılan sürenin azalması güçlü bir gıda işleme sanayi doğurmuştur. Gelişen ve büyüyen gıda işleme sanayi, Türkiye’de gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayinin de gelişmesini hızlandırmıştır. Günümüzde, Türk gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayi Orta Doğu, Kuzey Afrika, Balkanlar, Baltık ve Orta Asya’daki en modern sanayidir.

Ayrıca, gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayinin Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) ilerlemesi ve tamamlanmasıyla birlikte daha da gelişmesi beklenmektedir. GAP projesinde hedef Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ni tarımsal üretime dayanan bir ihracat merkezi haline getirmektir. Projenin nihai hedeflerinden biri halihazırda 183 bin hektar olan GAP Bölgesi’ndeki sulanan arazi miktarının 1,7 milyon hektara çıkarmaktır. Bunun sonucunda bölgede üretilen ürün çeşidi ve miktarında ciddi artışlar olacaktır. Tüm bu gelişmeler ile Türk gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayinin kapasite, kalite ve ürün çeşitliliğini arttırarak Türk makine sanayinin ana sektörleri arasında önemini artırması
beklenmektedir.

Türk gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayi, gıda işleme sanayi için gerekli her tür makine ve ekipman ile yedek parçaları üretmektedir. Gıda işleme makineleri ve ekipmanı üretici firmalarının çoğu İstanbul, Konya, Ankara, Gaziantep ve İzmir’de yerleşiktir. Firmalar, elle kullanılabilen temel modellerin yanı sıra yüksek teknolojili, otomatik makineler ve ekipman da üretebilmektedirler. Gıda maddelerine artan talep nedeniyle gıda üreticisi firmalar üretim hatlarına yeni teknoloji ürünü daha verimli makineler ekleyerek üretimlerini artırmaktadırlar. Gıda işleme makineleri ve ekipmanı üretici firmalar daha
karmaşık makinelere olan bu talebi karşılamak için ortak yatırımlara ve ARGE faaliyetlerine odaklanmaktadırlar.

CE işareti, Avrupa Birliği’nin, teknik mevzuat uyumu çerçevesinde hazırlanan Yeni Yaklaşım Direktifleri kapsamına giren ürünlerin bu direktiflere uygun olduğunu ve gerekli bütün uygunluk değerlendirme faaliyetlerinden geçtiğini gösteren bir Birlik işaretidir. CE işareti, ürünlerin amacına uygun kullanılması halinde insan can ve mal güvenliği, bitki ve hayvan varlığı ile çevreye zarar vermeyeceğini, diğer bir ifadeyle ürünün güvenli bir ürün olduğunu gösteren bir işarettir. CE işareti, Avrupa Birliği’nin uyulması mecburi olan
mevzuatı kapsamında yer alan bir işaret olduğu için AB üyesi ülkelerde ve Türkiye’de piyasaya arz edilecek olan ürünlerin bu işareti taşıması zorunludur (CE İşareti ile ilgili detaylı bilgi için bakınız, www.sanayi.gov.tr).

TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ

İhracat

Makine imalat sanayinin önemli alt sektörlerinden biri olan ve yıllar itibariyle ihracatı artış eğiliminde olan gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayisi, mevcut ihracat potansiyeli dikkate alındığında Türkiye için özel bir öneme sahiptir.

Türkiye’nin toplam ihracatı dikkate alındığında makine imalat sanayinde ihracat artışı gözlemlenmektedir.
2008 yılında makine imalat sanayi sektör (GTİP 84. Fasıl) ihracatının toplam ihracat içindeki payı % 7,8’dir. 2008 yılında makine imalat sanayi ihracatı, 2007 yılına göre % 17 oranında artarak 10,26 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılında, toplam makine ihracatımızın % 2,7’sini oluşturan gıda işleme makineleri ve ekipmanı ihracatımız ise 283 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye, 2008 yılında en çok tohum, hububat ve baklagilin temizlenmesi, öğütülmesi ve işlenmesine mahsus makineler, tohum ve tane işleme makinelerinin aksam, parçaları ile ekmek, pasta, bisküvi, makarna vb. imali için makinecihazlar ihraç etmiştir.

Firmaların yüksek mühendislik becerileri, ürün esnekliği, ürün geliştirme ve adaptasyonu yetenekleri ile satış sonrası servis gibi faktörlere verdikleri önem, Türk yapımı gıda işleme makineleri ve ekipmanının ihracatının artan oranda devamını sağlamıştır.

En çok ihracat yaptığımız ülkeler Rusya Federasyonu, Kazakistan, Suriye, İran, Irak, Romanya, Cezayir, Fas, Libya, Azerbaycan ve Mısır’dır.

Bora Esen İGEME