Türkiye'nin En Büyük Gıda Sektörü Portalı » Sektörel Analizler

Avrupa Birliği Gıda ve İçecek Sanayinde Gelişmeler

Emrah Kaya — Tue, 22 Jun 2010 23:55:56 +0000

Avrupa Birliği Gıda ve İçecek Sanayii

1-AB Gıda ve İçecek Sanayii Yapısı
İmalat sanayi içinde %12.9 paya sahip olan AB Gıda ve İçecek Sanayi’nde faaliyet gösteren 310.000 firma, 945 milyar Avro iş hacmi ve 100 milyar Avronun üzerinde dış ticaret büyüklüğü ile 4.4 milyon kişiye istihdam sağlamaktadır.

2- AB Dış Ticareti
AB 1.1 milyar Avro ticaret fazlasıyla Gıda ve İçecek ürünlerinde net bir ihracatçı konumundadır. Ancak AB ticaret dengesindeki ithalat değerlerinin ihracat değerlerinden daha hızlı büyümesine bağlı negatif trend devam etmektedir. Bununla birlikte, 2008 yılı AB dış ticareti önceki yıllarla karşılaştırıldığında neredeyse hiç değişmeden kalmıştır. Bu nedenle değerler açısından farklılıklar genellikle yüksek tarımsal hammadde fiyatlarını yansıtmaktadır.
Avrupa Gıda ve İçecek ürünleri için ABD açık ara en önemli pazardır. 2008’de ihracat değerlerinde %10’luk düşüşe rağmen Amerika pazarı AB Gıda ve İçecek satışlarının %17’sini oluşturmaktadır. Öte yandan AB ihracatı gelişmekte olan ülkelerin çoğunda büyümeye devam etmektedir. Ukrayna ve Hong Kong ihracatları sırasıyla %57 ve %36 oranlarıyla 2008’de çarpıcı bir artış kaydetmiştir.

“Yeni Dünya” nın tarımsal oyuncularından ithalatlar giderek önemli hale gelmekte, Brezilya, Arjantin ve Çin’den ithal edilen ürünler AB Gıda ve İçecek ithalatının %30’unu oluşturmaktadır. Bu arada Avrupa; Endonezya, Tayland ve malezya’dan, ABD ve İsviçre gibi geleneksel üreticilerin ithalat değerlerine yakın ithalat yapmaktadır.

İçecekler ve çikolata, bisküvi, şekerleme, pasta, hazır yemek gibi çeşitli gıda ürünleri AB genel dış ticaret dengesine önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır.

Ancak son yıllardaki düzenli büyüme döneminden sonra, 2008’de bazı içeceklerin ihracatında önemli düşüş olmuştur. Bu durum özellikle %7 düşüşle şarap ve %10 düşüşle meşrubat ihracatında gözlenmiştir.
İhracattaki düşüş en çok işlenmiş meyve ve sebze üreticilerini etkilemiştir. Sektörün ticaret açığı artarak 337 milyon Avroya yükselmiştir.

2009’un ilk 7 ayında AB Gıda ve İçecek ürünleirnin ihracatı 2008’e göre %10 azalmıştır. Bu düşüş küresel ekonomik kriz ve küresel fiyat trendlerine bağlı dış pazarlardaki talep daralmasını yansıtmaktadır.
AB Gıda ve İçecek ürünleri ihracatının tüm önemli kategorileri düşüşten etkilenmiştir. En yüksek düşüş konsantre süt (%33) ve domuz etinde (%21) olmuştur. Alkollü içecekler ve şaraplar, dondurulmuş balık, peynir, su ve zeytinyağı ihracatında iki haneli düşüş gerçekleşmiştir.
Aynı zamanda ithalat değerleri de %8 oranında azalmıştır. Bu durum, 2007/2008’deki yüksek fiyatlar sonrası ve ekonomik krizin etkileriyle 2009’da daha düşük tarımsal fiyatlara dönülmesiyle açıklanabilir.
2009’un ilk yedi ayında ticaret dengesi az farkla pozitifte kalmıştır.

3- Gıda Ürünleri ve Tarımsal Hammadde Fiyatları
2007 yılında ve 2008’in başında tarımsal hammadde fiyatları hızla artarak daha yavaş bir seyirde olsa da gıda üretici ve gıda tüketici fiyatlarının artmasına neden olmuştur.
2008’in ikinci çeyreğinden itibaren tarımsal hammadde fiyatlarının düşmeye başlamasıyla birlikte gıda üretici fiyatları da bu düşüş trendine girmiştir. Tüketici fiyatlarıysa daha uzunca bir süre yüksek kalmaya devam etmiştir.
Dünya şeker fiyatları arz-talep açığı nedeniyle Ocak 2009’dan itibaren önemli ölçüde artmıştır. Sütçülük ürünlerinin fiyatları 2007 ortalarında başlayan önemli düşüşün ardından 2009’un ortalarına doğru yavaş yavaş düzelmeye başlamıştır.

Gıda tüketici fiyatları ve enflasyon Üye Ülkeler arasında önemli farklılıklar göstermektedir. Genel olarak Kasım 2009’da fiyatları üye ülkelerin çoğunda önceki yılda düşük seyretmiştir.

2008’de hane halkı harcamalarının %13’ünü Gıda ve Alkolsüz İçecek ürünleri oluşturmuştur.

Hane halkı tüketim harcamaları sıralamasında gıda maddeleri kategorisi, “ev giderler, su, enerji” ve “nakliye” kategorilerinin ardından üçüncü sırasında yer almıştır.

1995’ten sonra ilk kez Gıda ve Alkolsüz İçecek tüketim harcamaları giyim, eğlence ve kültür gibi diğer kategorilerin önüne geçmiştir. (2007’de %12.6’dan 2008’de %13’e çıkmıştır.) Üye Ülkelerde görülen bu trend ekonomik krizin bir sonucu olarak açıklanabilir.

4- Perakende Gıda Pazarı
Gıda tedarik zinciri kendine özgü ve karmaşık yapısıyla sanayi için çok parçalı bir Pazar, perakendeciler içinde oligopolistik bir Pazar oluşturmaktadır.

Perakendeciler, özellikle geniş perakende zincirleri ve kendi ürettikleri özel etiketli ürünleriyle ucuzluk marketleri ürün fiyatları konusunda gıda ve içecek firmalarına ciddi baskılar yapmaktadır.

Son yıllarda özel etiketli ürünlerin payı büyük ölçüde artış göstererek tüm ürün kategorilerinde toplam %89’ ulaşmıştır. Özel etiketli ürünleri olan perakendecilerin artan rekabet gücü karşısında sanayinin rekabet gücü düşmektedir. Özel etiketlerle birlikte tüketici tercihleri, marka geliştirme ve inovasyon ile ilgili kaygılar ön plana çıkmıştır.

5- Dünya trendleri
Bazı ülkelerde özellikle Yeni Zelanda ve Meksika’da Gıda ve İçecek Sanayinin imalat sanayindeki payı oldukça yüksek olup toplam imalat çıktılarının yaklaşık dörtte birine karşılık gelmektedir.
Ekonomik kriz dünya genelinde Gıda ve İçecek satışlarını olumsuz etkilemiştir. ABD’de çıktılarda azda olsa bir azalma kaydedilmiştir.
Gelişmekte olan ülkelerde işgücü verimliliği (Çalışan başına Avro olarak çıktı) sanayileşmiş ülkelerin gerisindedir. İşgücü verililiği açısından AB ülkeleri en yüksek olan ABD ile en düşük olan Çin arasında yer almaktadır.
AB dünya Gıda ve İçecek Ürünleri Pazarında çok önemli bir aktördür. Gıda ve içecek ürünlerinde dünyanın en büyük ihracat ve ithalatçısı konumundadır. (AB iç ticareti hariç)

Son yıllarda Gıda ve İçecek Ürünleri küresel ihracat pazarında AB’nin payı azalmıştır. (1998’de %24.6’dan 2008’de %17.5’e). Bunun nedeni öncelikle Brezilya ve Çin’den kaynaklı güçlü rekabet ve Malezya ve Endonezya gibi Güneydoğu Asya ihacatçıların öneminin artmasıdır.
ABD ile karşılaştırıldığında, AB dış ticaret dengesi son 10 yılda yeni gelişen ekonomiler karşısında çok daha güçlü bir direnç göstermiştir. AB ticaret dengesi 2008’de pozitifte kalmıştır. Diğer taraftan ABD ticaret dengesi son yıllarda yavaş yavaş düzelmeye başlarken, Gıda ve İçecek Ürünleri için AB ticaret dengesi azalmaya başlamıştır.

Çin ve Brezilya gibi genişlemekte olan pazarlarda AB ürünlerinin performansı Gıda ve İçecek Ürünlerinin ithalatı ile ölçülmektedir. Diğer ülkelerden ithal edilenlerle karşılaştırıldığında AB’den ithal edilen ürünlerin performansı 2008’de artış göstermiş, ancak ABD ve Avustralya gibi büyük pazarlarda daha zayıf kalmıştır.

Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu 2009 Envanteri

Diğer Başlıklar

Türkiye’de süt ürünleri üretimi

Emrah Kaya — Tue, 22 Jun 2010 07:05:10 +0000

Sektörde üretim daha çok küçük aile işletmeleri tarafından gerçekleştirilmekle beraber, son yıllarda süt ve süt ürünleri üretimine yönelik büyük modern çiftlikler ve süt işleme tesisleri kurulmuş, bu alanda yatırımlar hız kazanmıştır. Gelir artışı, şehirleşme, çalışan ev hanımı sayısındaki hızlı artış ve tüketicilerin beslenme konusunda daha bilinçli davranmaya başlamalarından dolayı geleneksel metotlarla üretilen süt ürünlerine yönelik talep azalmaya başlamış, modern tesislerde işlenen daha sıhhi ve uzun ömürlü süt ve süt ürünlerine olan talep her geçen gün artış göstermeye başlamıştır. Yine şehirleşme ve çalışan ev hanımlarının sayısındaki artışın bir sonucu olarak tüketiciye sunulan ürün yelpazesi de değişiklik göstererek genişlemiştir. Batı tarzı üretilen süt ürünlerinin yanı sıra evde kolayca yapılabilen ayran ve çeşitli sütlü tatlılar da perakende satış noktalarında her geçen gün daha fazla miktarda ve çeşitte tüketiciye sunulmaktadır.

Ülkemizde ve komşu ülkelerde kişi başına süt ve süt ürünleri tüketimi gelişmiş ülkelerin süt ve süt ürünleri tüketimi ile karşılaştırıldığında oldukça düşük düzeyde bulunması, bu alanda büyük yatırım potansiyelinin olduğunu göstermekte ve modern süt üretim ve işleme tesislerinin kurulmasını teşvik edici bir özellik taşımaktadır. Ancak bu potansiyelin iyi değerlendirilebilmesi için üretim maliyetlerinin, üreticinin elde ettiği gelirin ve tüketicinin ekonomik imkanlarının bir dengede olması gerekmektedir.

Süt ve süt ürünleri işletmeleri ağırlıklı olarak Ege ve Marmara Bölgelerinde kurulmuş olup, hayvancılığa yapılan yatırımlara paralel olarak özellikle Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinin de gelecek yıllarda önemli üretim merkezleri haline geleceği düşünülmektedir ve öylede olması gerekir.

Süt tüketim alışkanlığının daha da yaygın hale getirilmesine yönelik olarak üretici firmalar Ar-Ge faaliyetlerine hız vererek iç pazara olduğu kadar dış pazarlara da yönelik yeni ürünleri başarıyla pazarlamaktadırlar. Bu ürünlerin daha çok belirli tüketici gruplarına yönelik olarak üretildiği dikkat çekmektedir. Ayrıca bu konuda gözlenen bir başka gelişme de geleneksel ürünlerimizin de (ayran, kaymak, kefir ve geleneksel peynir çeşitleri ) modern işleme yöntemleri ile işlenerek tüketiciye sunulmalarıdır. Bunun yanı sıra Batı ülkelerinde tüketimi yaygın halde bulunan süt ürünleri de günümüzde birçok firma tarafından ülkemizde de üretilmeye başlamıştır. Bu ürünler arasından özellikle diyet süt, meyve aromalı süt, meyveli yoğurt, sütlü tatlılar, krem peynir, labne peyniri, cheddar peyniri, mozerella ve diğer peynirleri saymak mümkün olup, yıllar itibariyle bu ürünler tüketim açısından giderek artan bir gelişme göstermektedir. Dondurma üretiminde ise yerli firmaların yanı sıra, yabancı sermayeli yatırımların da belirli bir ağırlığı olup, üretimde önemli bir rol almaktadırlar. Pazarın doymamış olması sebebi ile yerli üretici firmalar da bu konudaki yatırımlarını hızlandırmışlardır. Klasik ve Batı tarzı dondurma çeşitlerinin yanı sıra geleneksel dondurma çeşitleri ile geleneksel tatlı ve dondurma kombinasyonlarıda (Maraş dondurması, kadayıflı dondurma, kazandibili dondurma, fındıklı dondurma vs. gibi ) pazara sunulmaktadır.

igeme

Diğer Başlıklar

Türkiye’de zeytinyağı üretimi ve Türkiye’nin dış ticareti

Emrah Kaya — Mon, 21 Jun 2010 22:07:23 +0000

Zeytin ağacında periyodisiteden dolayı zeytin üretimi yıllara göre inişli çıkışlı bir grafik izlemekte ve üretime bağlı olarak bir yıl düşük (yok yılı) bir yıl yüksek (var yılı) ürün alınmaktadır. 1994/95 sezonuna kadar kuraklık ve don zararı gibi iklim etkilerinin yanı sıra ekonomik sebepler nedeniyle üretim düşük seyretmiştir. Ancak son yıllarda iklim koşullarının düzelmesi, yeni zeytin fidanlarının dikimi ve zeytin üretiminin özendirilmesi konusundaki çalışmaların da etkisiyle zeytin üretimi artış göstermiştir. Yine de uygun bakım, hasat ve sulama tekniklerinin tam olarak uygulanamaması gibi sebeplerle var ve yok yılları arasındaki üretim farkı büyük olmaktadır. Zeytin üretimindeki olumlu gelişmelere paralel olarak son yıllarda zeytin sıkma tesislerinin modernleşmesi, kapasitelerinin artması ve modern rafine zeytinyağı işleme tesislerinin devreye girmesiyle birlikte zeytinyağı üretim miktarı ve kalitesinde de ilerleme kaydedilmiştir. 1995/96 sezonu öncesinde ortalama zeytinyağı üretimi 61 bin ton iken, bundan sonraki on iki sezonluk dönemde (1996/97–2007/08) iki katına çıkarak ortalama 120 bin tona ulaşmıştır. UZK (Uluslararası Zeytin Konseyi-International Olive Council -IOC)’nin, 2009/10 sezonunda Türkiye’nin zeytinyağı üretimi için tahmini 147 bin tondur. Toplam üretimdeki artış daha çok var yıllarındaki artışlardan kaynaklanmakta olup, üretimdeki bu eğilimin sürekli kılınması, var ve yok yıllarındaki makasın azaltılmasına bağlıdır.
Türkiye’nin Dış Ticareti
Türkiye’nin zeytinyağı ihracatı, yıldan yıla zeytin ve buna bağlı olarak zeytinyağı üretiminde meydana gelen dalgalanmalar sebebiyle keskin artış ve düşüşler göstermektedir. İşleme teknolojisi, pazarlama politikaları ve rakiplerimizin zeytinyağı üretimindeki yükseliş ve düşüşler de ihracatımızı etkileyen diğer önemli unsurlardır.
Türkiye net zeytinyağı ihracatçısı ülkeler arasında bulunmaktadır. İhraç pazarlarımızın genişlemesinin de etkisiyle son on sezon ihracat ortalaması yaklaşık 130 milyon dolar civarında gerçekleşmiştir. 2004/05 sezonunda 93 bin ton karşılığı 291 milyon dolar gelir ile rekor ihracat değeri elde edilmiştir. 2005/06 sezonunda ise üretimde yok yılı yaşanması sebebiyle ihracat düşüş göstermesine rağmen, 206 milyon dolar ile yok sezonları arasındaki en büyük ihracat değerine ulaşıldığı görülmektedir. 2008/09 sezonunda da 28 bin ton ve 90 milyon dolarlık zeytinyağı ihracatı yapılmıştır. Takvim yılı olarak incelendiğinde ise ihracatın 2009 yılında 96 milyon dolar olduğu görülmektedir.

Dünyada zeytinyağına yönelik talebin artması Türkiye için yeni ihraç pazarlarının ortaya çıkmasını sağlamış ve son yıllarda daha önce zeytinyağı ihracatı yapılmamış ülkeler Türkiye’ye yeni olanaklar sunmuştur. 2009 yılında 87 ülkeye zeytinyağı ihracatı yapılmıştır.
Üretici-ihracatçı konumdaki İspanya ve İtalya ihracatımızda en önemli yere sahip olan ülkelerdir. Zeytinyağı ihracatımız bu ülkelerin üretim ve talep durumları ile birlikte, belirleyici rol oynadıkları dış piyasa oluşumlarına bağlı bulunmaktadır. Bu nedenle üretici AB ülkeleri, Türkiye için hem büyük bir pazar oluşturmakta, hem de diğer pazarlarda en büyük rakip olmaktadır. Üretimlerinin düşük gerçekleştiği yıllarda ihracatımız artmakta ancak bu ülkelere dökme formda ihraç ettiğimiz zeytinyağı buralarda ambalajlanarak diğer pazarlarda İspanyol ve İtalyan markaları altında rakip olarak karşımıza çıkmaktadır. Öte yandan AB’nin zeytinyağında uyguladığı gümrük vergileri, Türk zeytinyağının AB içinde, Almanya başta olmak üzere üretici olmayan ülkelerde pazarlanmasını da kısıtlamaktadır. Son yıllarda Türkiye açısından en önemli ve istikrarlı zeytinyağı ithalatçısı ABD olmuştur. ABD’nin 2009 yılında ihracatımızdaki payı %25’tir. 2009 yılında ABD’nin yanı sıra Suudi Arabistan, Japonya, Kanada, BAE ve Avustralya diğer önemli ihraç pazarlarımızı oluşturmuştur. Ancak ihracatımızın büyük bir bölümünün, üretici-ihracatçı konumunda olan İtalya ve İspanya’ya yöneldiği göz önünde bulundurulduğunda pazarların geliştirilmesinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Uluslararası Zeytin Konseyinin tanıtım programları için hedef ülkeler arasında yer alan Çin, Hindistan ve Rusya Federasyonu Türk zeytinyağının da hedef pazarları arasında yer almaktadır. Bunların yanı sıra son yıllarda helal gıdanın ön plana çıktığı özellikle Malezya ve Endonezya gibi ülkeler de ihracatımız açısından potansiyel arz etmektedir.

igeme

Benzer Başlıklar

Gıda işleme makinaları sektör analizi

Hatice Yaprak — Wed, 12 Aug 2009 05:00:22 +0000

Gıda işleme, gıdaların tüketime hazır hale gelebilmesi için kullanılan çeşitli yöntem ve tekniklere verilen genel isimdir. Bu yöntem ve teknikler çeşitli bitkisel ve hayvansal ürünlerin uzun ömürlü ve pazarlanabilir ürünler haline getirilmesi için uygulanmaktadır. Bu işlemler için kullanılan tüm makineler ve ekipman gıda işleme makineleri olarak tanımlanabilir. Gıda işleme makineleri, gıda işlemede işgücü verimliliğini artıran, maliyetleri düşüren, modern üretim teknolojilerinin kullanılması yoluyla işlemlerin insan sağlığına
uygun şekilde yapılmasını sağlayarak ürün kalitesini ve verimini artıran önemli bir makine grubudur.

Üretim

Türkiye, gıda üretimi yönünden kendi kendine yeten dünyanın sayılı ülkelerinden biridir. Türkiye, son yıllarda Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesinde en büyük tarım ürünleri üreticisi ve ihracatçısıdır. 2008 yılında, Türkiye’nin toplam ihracatının yaklaşık % 8’ine karşılık gelen tarım ve gıda ürünleri toplam ihracatı 10,8 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

Ekmeğin Türkiye’de temel gıda maddesi olması nedeniyle, Türk tarımında tahılın büyük önemi vardır. Ayrıca, Türkiye’nin bakliyat üretimi yapan ülkeler arasında kayda değer bir yeri ve dünya ticaretine hakim olma potansiyeli vardır. Türkiye’de fındık ve diğer kuru meyve üretimi oldukça yüksektir ve bu ürünlerin çoğunda (fındık, kayısı, kuru üzüm vs.) Türkiye dünya pazarlarında hakim konumdadır. Türkiye’nin büyük tarım potansiyeli, konservesi yapılan geniş sebze ve meyve tarımını doğurmuştur. Türkiye’de hızlı büyüyen gıda sanayi sektörlerinden biri de dondurulmuş sebze ve meyve sanayidir. Türkiye, tarımsal potansiyelinin avantajıyla, bitkisel yağ üretiminde de kalite ve miktar yönünden
diğer ülkeler arasında önemli bir yere sahiptir. Teknolojideki gelişmeler ve son yıllarda artan yatırımlar ile, şekerleme, çikolata ve kakao ürünleri, pasta ve bisküvi sektörleri Türk gıda sanayinde büyük gelişme gösteren sektörlerdir.

Yukarıda bahsedildiği üzere güçlü tarım potansiyelimiz ve büyük gıda sanayimiz, artan endüstrileşme ve kentleşmeye paralel olarak değişen yaşam biçimimiz ve damak tadımız, yükselen gelir düzeyi ve yemek hazırlamaya ayrılan sürenin azalması güçlü bir gıda işleme sanayi doğurmuştur. Gelişen ve büyüyen gıda işleme sanayi, Türkiye’de gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayinin de gelişmesini hızlandırmıştır. Günümüzde, Türk gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayi Orta Doğu, Kuzey Afrika, Balkanlar, Baltık ve Orta Asya’daki en modern sanayidir.

Ayrıca, gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayinin Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) ilerlemesi ve tamamlanmasıyla birlikte daha da gelişmesi beklenmektedir. GAP projesinde hedef Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ni tarımsal üretime dayanan bir ihracat merkezi haline getirmektir. Projenin nihai hedeflerinden biri halihazırda 183 bin hektar olan GAP Bölgesi’ndeki sulanan arazi miktarının 1,7 milyon hektara çıkarmaktır. Bunun sonucunda bölgede üretilen ürün çeşidi ve miktarında ciddi artışlar olacaktır. Tüm bu gelişmeler ile Türk gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayinin kapasite, kalite ve ürün çeşitliliğini arttırarak Türk makine sanayinin ana sektörleri arasında önemini artırması
beklenmektedir.

Türk gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayi, gıda işleme sanayi için gerekli her tür makine ve ekipman ile yedek parçaları üretmektedir. Gıda işleme makineleri ve ekipmanı üretici firmalarının çoğu İstanbul, Konya, Ankara, Gaziantep ve İzmir’de yerleşiktir. Firmalar, elle kullanılabilen temel modellerin yanı sıra yüksek teknolojili, otomatik makineler ve ekipman da üretebilmektedirler. Gıda maddelerine artan talep nedeniyle gıda üreticisi firmalar üretim hatlarına yeni teknoloji ürünü daha verimli makineler ekleyerek üretimlerini artırmaktadırlar. Gıda işleme makineleri ve ekipmanı üretici firmalar daha
karmaşık makinelere olan bu talebi karşılamak için ortak yatırımlara ve ARGE faaliyetlerine odaklanmaktadırlar.

CE işareti, Avrupa Birliği’nin, teknik mevzuat uyumu çerçevesinde hazırlanan Yeni Yaklaşım Direktifleri kapsamına giren ürünlerin bu direktiflere uygun olduğunu ve gerekli bütün uygunluk değerlendirme faaliyetlerinden geçtiğini gösteren bir Birlik işaretidir. CE işareti, ürünlerin amacına uygun kullanılması halinde insan can ve mal güvenliği, bitki ve hayvan varlığı ile çevreye zarar vermeyeceğini, diğer bir ifadeyle ürünün güvenli bir ürün olduğunu gösteren bir işarettir. CE işareti, Avrupa Birliği’nin uyulması mecburi olan
mevzuatı kapsamında yer alan bir işaret olduğu için AB üyesi ülkelerde ve Türkiye’de piyasaya arz edilecek olan ürünlerin bu işareti taşıması zorunludur (CE İşareti ile ilgili detaylı bilgi için bakınız, www.sanayi.gov.tr).

TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ

İhracat

Makine imalat sanayinin önemli alt sektörlerinden biri olan ve yıllar itibariyle ihracatı artış eğiliminde olan gıda işleme makineleri ve ekipmanı sanayisi, mevcut ihracat potansiyeli dikkate alındığında Türkiye için özel bir öneme sahiptir.

Türkiye’nin toplam ihracatı dikkate alındığında makine imalat sanayinde ihracat artışı gözlemlenmektedir.
2008 yılında makine imalat sanayi sektör (GTİP 84. Fasıl) ihracatının toplam ihracat içindeki payı % 7,8’dir. 2008 yılında makine imalat sanayi ihracatı, 2007 yılına göre % 17 oranında artarak 10,26 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılında, toplam makine ihracatımızın % 2,7’sini oluşturan gıda işleme makineleri ve ekipmanı ihracatımız ise 283 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye, 2008 yılında en çok tohum, hububat ve baklagilin temizlenmesi, öğütülmesi ve işlenmesine mahsus makineler, tohum ve tane işleme makinelerinin aksam, parçaları ile ekmek, pasta, bisküvi, makarna vb. imali için makinecihazlar ihraç etmiştir.

Firmaların yüksek mühendislik becerileri, ürün esnekliği, ürün geliştirme ve adaptasyonu yetenekleri ile satış sonrası servis gibi faktörlere verdikleri önem, Türk yapımı gıda işleme makineleri ve ekipmanının ihracatının artan oranda devamını sağlamıştır.

En çok ihracat yaptığımız ülkeler Rusya Federasyonu, Kazakistan, Suriye, İran, Irak, Romanya, Cezayir, Fas, Libya, Azerbaycan ve Mısır’dır.

Bora Esen İGEME

Benzer Başlıklar

Türkiye’de dondurulmuş meyve ve sebze sektörü

Yusuf Bayraktar — Sat, 01 Aug 2009 10:00:03 +0000

Dondurulmuş meyve ve sebze üretimi ülkemizde 1970li yılların başında başlamış ve bu sektör 30 yılı aşan süre içerisinde, hızlı bir gelişim göstermiştir.

Ülkemizdeki ilk dondurulmuş meyvesebze işleme tesisi Kayseri’de kurulmuş olmakla birlikte genel olarak, 80’li yıllara kadar, meyve ve sebzeler, diğer amaçlarla kurulmuş fabrikalarda işlenmiştir.

Türkiye’de dondurulmuş meyve ve sebze üretiminde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin tamamı yurt içinden karşılanmaktadır. Ancak söz konusu sektör, zaman zaman bazı meyve ve sebze çeşitlerinde üretiminin yetersiz kaldığı dönemlerde ithalata yönelinmiştir.

Dondurulmuş meyve ve sebze sanayiinde işlenen başlıca ürünler; sebzelerden patates, yeşil ve kırmızı biber, domates, pırasa, bezelye ve fasulye, meyvelerden ise; çilek, vişne, kiraz, erik ve kayısıdır. Sektörde işlenmeye uygun hammadde çeşitlerinin sağlanması amacıyla sözleşmeli üretim yöntemine de başvurulmaktadır. Genel olarak kullanılan hammaddenin %3040’ı sözleşmeli üretim ile karşılanmakta, geri kalanı ise küçük üretici ve yerel toptancılardan sağlanmaktadır. Sözleşmeli tarım daha çok Marmara Bölgesinde kırmızı biber, yeşil biber, brokoli ve brüksel lahanası üretiminde uygulanmaktadır.

Sektörde kurulu tesislerin önemli bir bölümü teknolojik açıdan yüksek standartlardadır. Tesislerde meyveler ve sebzeler hava ile ya hızlı (ani) dondurma ‘’sharp freezing” metodu ile ya da Bireysel Hızlı Donduma (“Individually Quick Freezing” – IQF ) metodu ile işlenmektedir. Özellikle son yıllarda en gelişmiş dondurma yöntemi olarak bilinen IQF
metodu daha yaygın olarak kullanılmaktadır.

Son yıllarda tüketiciler tarafından giderek daha fazla tercih edilmeye başlanan dondurulmuş meyve ve sebzelere olan talebin; sanayileşme süreci ve ülkemizdeki meyve ve sebzenin çeşit ve miktar yönünden zenginliği dikkate alındığında hammaddenin bolluğu bir avantaj olarak kullanılarak daha da artacağı düşünülmektedir. Ayrıca, dünyada ve
ülkemizde kadınların iş dünyasının aktif birer üyesi olması ve yalnız yaşayan bireylerin sayısındaki artışın sonucunda bu ürünlere olan talebin de artırmasına yol açmıştır. Bu eğilimler sektördeki yatırımların artmasına yol açmıştır.

Bugün için ülkemizde 27 tesis dondurulmuş meyve ve sebze sektöründe faaliyet göstermekte olup, bunlardan bir bölümü yabancı ortaklıdır. 2004 yılında 170 000 ton üretimin yapılmış, bir önceki yıla göre yaklaşık % 27 oranında bir artış olmuştur. 2005 yılında ise üretimin 150 000 ton olarak gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Sektördeki işletmelerin büyük bir kısmı; dondurulmuş meyve ve sebze üretiminin yanı sıra dondurulmuş su ürünleri, dondurulmuş unlu mamuller, konserve meyve ve sebze, meyve suyu, reçel, marmelat, kurutulmuş sebze üretimi gibi farklı ürün gruplarında da faaliyet göstermektedir. Bu nedenle, sektörde ortalama kapasite kullanım oranı %4050 seviyelerinde kalmaktadır. Ancak, sadece dondurulmuş meyve ve sebze üretmek amacıyla planlanıp kurulan tesislerde kapasite kullanım oranı %7090 düzeyine çıkmaktadır.

Türkiye’nin Dondurulmuş Meyve ve Sebze Üretimi

* = Tahmini gerçekleşme

Kaynak : DPT Ekonomik ve Sosyal Göstergeler 20012006

TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ

İhracat
Türkiye’de, önceki yıllarda dondurulmuş meyve ve sebze üretiminin yaklaşık %70’i ihraç edilmekte iken; 2002 yılı itibariyle oranda düşüş yaşanmaya başlamıştır ve bu ürünlerin ihracatı 2002 yılında %76, 2003 yılında %74, 2004 yılında %61 oranında gerçekleşmiş olup, 2005 yılında da %57 oranında gerçekleştiği tahmin edilmektedir. Başlıca ihraç pazarımız Avrupa Birliği ülkeleridir. ABD, Japonya ve Orta Doğu ülkeleri ise diğer önemli alıcılarımız arasında yer almaktadırlar. 2005 yılı ihracat ve üretim verilerini karşılaştırdığımızda üretimin %57’sinin dış pazarlara yöneldiği görülmektedir.

Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerine, Balkanlara, Türki Cumhuriyetlere ve Uzak Doğu ülkelerine de son yıllarda ihracat yapılmaya başlanılmıştır. Öte yandan dünyanın önde gelen tüketicileri arasında yer alan Japonya ve ABD diğer önemli pazarlarımız arasındadır.Önümüdeki yıllarda yukarda anılan ülkelerin mevcut pazar potansiyelini
ülkemizce ileriki yıllarda daha iyi değerlendirilebileceği düşünülmektedir.
Dondurulmuş meyve ve sebzenin ihracatı ürün bazında incelendiğinde, 2006 yılında sebze grubundan tatlı biber, enginar, domates ve pırasa başı çeken ürün çeşitleri olmuşlardır. Meyvelerden ise; çilek, kiraz ve kayısı 2006 yılı verilerine göre ihracattan en büyük payı alan ürünlerdir. Dondurulmuş konserve sebzeler arasında ise biber en büyük payı almaktadır.

Bu ürünlerin başlıca ihraç pazarları Avrupa Birliği ülkeleri olmakla birlikte, 2006 yılında toplam 77 ülkeye ihracat yapılmıştır. İngiltere, Almanya, Fransa, Belçika, Hollanda miktar ve değer bazında ilk beş sırayı paylaşan ülkeler olmuşlardır. Bu durum ürün bazında incelendiğinde ülkelerin ürün bazında ve yıllar itibariyle taleplerinde farklılıklar olduğu görülmektedir. Örneğin; 2006 yılında tatlı biberin en çok ihraç edildiği ilk üç ülke Almanya, Belçika ve İngiltere; enginarın en çok ihraç edildiği ilk üç ülke Kazakistan, Azerbaycan ve Avustralya’dır.

Diğer Başlıklar

Alkollü ve alkolsüz içecekler sektörü analizi

Yusuf Bayraktar — Mon, 27 Jul 2009 22:28:13 +0000

Geniş bir ürün yelpazesine sahip olan alkollü ve alkolsüz içecekler sektörü üretimi yıllara göre artış göstermektedir.

Türkiye, içme suyu ve maden suları açısından zengin kaynaklara sahip bir ülkedir. Ticari olarak içme suyu sektörü, ambalajı geri dönüşümlü ve geri dönüşümsüz sular ve maden sularını kapsamaktadır. AlpHimalaya organik kuşağında bulunduğundan, Türkiye maden suları açısından da büyük bir potansiyele sahiptir. Türkiye’deki maden sularının mineral konsantrasyonları oldukça yüksek bulunmaktadır.

Yabancı ortaklı firmaların da faaliyette bulunduğu gazlı meşrubat sektöründe modern teknoloji kullanılarak üretim gerçekleştirilmekte, en çok kolalı içecekler üretilmekte, bu ürünü meyveli içecekler ve aromalı içecekler izlemektedir.

Türkiye bira üretiminin % 90’ından fazlası yurtiçi tüketim için gerçekleştirilmekte ve kişi başına tüketim artışlarının paralelinde üretimin de arttığı görülmektedir. Turizm sektöründeki gelişmeler de diğer içeceklerde olduğu gibi bira üretimini etkilemektedir.

Şarap üretimi daha çok MarmaraTrakya, Ege ve İç Anadolu Bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Sektörde klasik üretim tesisleri ile birlikte modern üretim tesisleri de faaliyet göstermektedir.

İçki sektöründe Avrupa Birliği müktesebatına uyum çalışmaları çerçevesinde 20/01/2001 tarihinde yürürlüğe giren yasa ile, distile alkollü içkiler başta olmak üzere bazı alkollü içkilerin üretim, ithalat ve ihracatındaki devlet tekeli ortadan kaldırılmıştır.

TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARETİ

İhracat
Alkollü içkiler içerisinde en önemli ihraç kalemini bira oluşturmaktadır. 2007 yılında bir önceki yıla göre bira ihracatı değer olarak yaklaşık % 7, 2008 yılında ise % 35 oranında artış göstermiştir. Birleşmiş Milletler ambargosu nedeniyle 2002 ve öncesinde bira ihracatı yapılamayan Irak’a 2006 yılında 20,8 milyon dolarlık, 2007 yılında 18,1 milyon dolarlık ve 2008 yılında ise 22,1 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirilmiştir. 2008 yılında bira ihracatında ilk sırada yer alan Irak’ı, yaklaşık 6,7 milyon dolarla KKTC izlemiştir. Bu ülkeleri 4,3 milyon dolarla BAE ve 3,6 milyon dolarla Azerbaycan izlemiştir. Bahreyn, Lübnan, Kanada ve İngiltere 2008 yılında en çok bira ihracatı gerçekleştirilen diğer ülkeler olmuşlardır.

Toplam alkollü içkiler ihracatı içinde biradan sonra en çok rakı ihracatı gerçekleştirilmekte ve ihracatın daha çok Türk insanlarının yoğun yaşadığı Avrupa Birliği ülkelerine yapıldığı görülmektedir. Toplam 25 milyon dolarlık ihracatın yapıldığı 2008 yılında, Almanya’ya 9,49 milyon dolarlık rakı ihracatı gerçekleştirilmiş, bu ülkenin toplam rakı ihracatından almış olduğu pay yaklaşık % 38 olmuştur. Bu ülkeyi 8,28 milyon dolarla KKTC, 807 bin dolarla
Fransa ve 549 bin dolarla İsviçre izlemiştir.

Tablo 1. Önemli Ürünler İtibariyle Türkiye’nin Alkollü ve Alkolsüz İçecekler İhracatı
(M: Miktar; 1.000 litre, D: Dolar; 1.000 Dolar)

Şarap ihracatı ise, 2008 yılında bir önceki yıla göre değer olarak yaklaşık % 13,5 oranında azalma göstermiştir. 2008 yılında 2,14 milyon dolarlık şarap ihracatı gerçekleştirilen Belçika toplam şarap ihracatı içinde aldığı % 26,8’lik payla en çok şarap ihracatı gerçekleştirilen ülke olmuştur. Bu ülkeyi 2,02 milyon dolarla KKTC ve 1,18 milyon dolarla
Almanya izlemektedir. Bu 3 ülkenin 2008 yılı şarap ihracatından almış olduğu pay yaklaşık % 67 olmuştur.

Önceki yıllarda önemli tutarlarda olmayan votka ihracatı 2008 yılında 0,38 milyon dolar, olarak gerçekleşmiştir.

Alkolsüz içecekler ihracatı içinde meşrubat sanayi ürünleri ihracatı önemli bir yer tutmaktadır. 2001 yılında 5,4 milyon dolar düzeyinde bulunan ihracat, sürekli artış göstermiştir. 2007 yılında bir önceki yıla göre % 38 oranında artarak 63,32 milyon dolar olarak gerçekleşen ihracat 2008 yılında % 9,8 oranında artarak 69,58 milyon dolar düzeyine yükselmiştir. En fazla ihracat yapılan ülke olan KKTC’ye 2008 yılında 12,97 milyon dolarlık meşrubat ihraç edilmiş, bu ülkeyi 9,79 milyon dolarla Irak ve 6,49 milyon dolarla Almanya izlemiştir. 10 yıl önce en önemli ihraç pazarımız olan Rusya Federasyonu’na 1997 yılında gerçekleştirilen 16,5 milyon dolarlık ihracat 2007 yılında sadece 11 bin dolarken 2008 yılında 4,57 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

2008 yılında bir önceki yıla göre % 4,8 oranında artarak 22,29 milyon dolar olarak gerçekleşen memba suyu ve soda ihracatının 5,96 milyon doları, diğer bir ifade ile yaklaşık % 27’si Almanya’ya gerçekleştirilmiştir. Almanya’yı 4,95 milyon dolarla İngiltere, 2,90 milyon dolarla Danimarka ve 1,62 milyon dolarla Irak izlemiştir.

İthalat

2008 yılında alkollü içkiler içerisinde en çok viski ithal edilmiştir. 8,77 milyon dolar olarak gerçekleşen viski ithalatının 7,76 milyon dolarla % 88,5’ini İngiltere’den, 637 bin dolarını ABD’den ve 143 bin dolarını Kanada’dan ithal edilen viskiler oluşturmuştur.
2008 yılında viskiden sonra 4,56 milyon dolarla en çok şarap ithalatı yapılmış olup; en fazla şarap ithalatı sırasıyla 1,37 milyon dolarla Fransa’dan, 1,24 milyon dolarla İtalya’dan ve 857 bin dolarla Şili’den yapılmıştır.

Şaraptan sonra 2008 yılı ithalatı fazla olan diğer alkollü içki ise votkadır. 4,49 milyon dolarlık toplam ithalat, en fazla; sırasıyla, yaklaşık 1,87 milyon dolarla İsveç, 516 bin dolarla İngiltere ve 383 bin dolarla Rusya Federasyonu’ndan gerçekleştirilmiştir.

Tablo 2. Önemli Ürünler İtibariyle Türkiye’nin Alkollü ve Alkolsüz İçecekler İthalatı
(M: Miktar;1.000 litre, D: Değer; 1.000 Dolar)

Toplam 2,19 milyon dolarlık 2008 yılı likör ithalatının 482 bin dolarını İtalya’dan, 444 bin dolarını Hollanda’dan ve 286 bin dolarını İngiltere’den yapılan ithalat oluşturmuştur.

Toplam 1,36 milyon dolarlık 2008 yılı bira ithalatının en fazla yapıldığı ülkeler; 437 bin dolarla Meksika, 311 bin dolarla Hollanda ve 205 bin dolarla İngiltere olmuştur.

İthalat miktarı düşük seviyede olan konyak, 2008 yılında 212 bin dolarla sadece Fransa’dan ithal edilmekte olup; 565 bin dolarlık 2008 yılı cin ithalatının en fazla yapıldığı ülkeler ise, sırasıyla; 336 bin dolar ile İngiltere, 84 bin dolar ile Almanya ve 76 bin dolar ile Arjantin olmuştur.

2007 yılında % 47 ve 2008 yılında % 20 artış gösteren meşrubat ithalatı en çok Avusturya’dan yapılmış, bu ülkeden 23,35 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirilmiştir. Avusturya’yı 3,53 milyon dolarla Yunanistan ve 2,30 milyon dolarla Çek Cumhuriyeti izlemiştir.

Ülkemizdeki yabancı turistlerin tüketimine yönelik olarak içme suyu ve maden suyu ithalatının da gerçekleştirildiği görülmektedir. Yıllara göre bu ürünlerin ithalatında artışlar olduğu göze çarpmaktadır.

DÜNYA TİCARETİ

Dünya alkollü içkiler dış ticaretinde birinci sırada şarap yer almakta, bu ürünü içinde viski, votka ve cin gibi ürünlerin yer aldığı distile alkollü içkiler izlemektedir. Toplam alkollü içkiler dış ticaretinin büyük bir kısmını Avrupa Birliği ülkeleri başta olmak üzere gelişmiş ülkelerin kendi aralarında yaptığı ticaret oluşturmaktadır.
Tablo 3. Önemli Ürünler İtibariyle Dünya Alkollü ve Alkolsüz İçecekler İhracatı
(M: Miktar; 1000 ton, D: Değer; milyon Dolar)

2006 yılında dünya şarap ihracatının değer olarak yaklaşık % 34’ünü 7,89 milyar dolar ile Fransa gerçekleştirmiş, bu ülkeyi 4.42 milyar dolar ile % 19’unu gerçekleştiren İtalya ve 2,08 milyar dolar ile % 9’unu gerçekleştiren Avustralya izlemiştir.

2006 yılında en fazla şarap ithalatı gerçekleştiren ülkeler ise 4,18 milyar dolar ile ABD, 4,17 milyar dolar ile İngiltere ve 4,43 milyar dolarla Almanya’dır. Kanada, Japonya ve Belçika diğer önemli şarap ithalatçısı ülkelerdir.

2006 yılında gerçekleşen 9,06 milyar dolarlık toplam dünya bira ihracatının 1,82 milyar dolarını Meksika, 1,78 milyar dolarını Hollanda ve 1,04 milyar dolarını Almanya gerçekleştirmiştir. Belçika, İngiltere, Danimarka ve İrlanda diğer önemli bira ihracatçısı ülkelerdir.

Bira ithalatında ise, 2006 yılı toplam dünya ithalatının 3,59 milyar dolar ile %36’sını gerçekleştiren ABD birinci sırada yer almaktadır. Diğer önemli bira ithalatçısı ülkeler ise 664 milyon dolar ile İngiltere ve 505 milyon dolar ile İtalya’dır.

Distile alkollü içkiler dünya dış ticaretinin büyük bir kısmı yine gelişmiş ülkelerce gerçekleştirilmektedir. 5,28 milyar dolarlık 2006 yılı ihracatı ile İngiltere en önemli ihracatçı ülke, 4,91 milyar dolarlık ithalatla ABD en fazla ithalat gerçekleştiren ülkedir. ABD’den sonra en fazla distile alkollü içki ithalatçısı ülke, 1,35 milyar dolar ile İspanya ve 1,14 milyar dolar ile Almanya’dır. Fransa, ABD ve Almanya ise İngiltere’den sonra en fazla ihracat gerçekleştiren ülkelerdir.

Tablo 4. Önemli Ürünler İtibariyle Dünya Alkollü ve Alkolsüz İçecekler İthalatı
(M:Miktar; 1000 ton, D:Değer; milyon Dolar)

2005 yılında değer olarak % 10 oranında artış gösteren dünya alkolsüz içecekler ihracatı 2006 yılında % 27 oranında artış göstermiştir. 2006 yılının önemli ihracatçı ülkeleri 3,16 milyar dolar ile Avusturya ve 1,14 milyar dolar ile Almanya’dır. Önemli ithalatçı ülkeler ise 1,47 milyar dolar ile ABD ve 846 milyon dolar ile İngiltere’dir.

Dünya içme suyu ihracatında ise ilk sırada 1,03 milyar dolarla Fransa yer almakta, bu ülkeyi 326 milyon dolarla İtalya ve 260 milyon dolarla Çin izlemektedir. En önemli ithalatçı ülke ise 363 milyon dolarlık içme suyu ithalatı gerçekleştiren Japonya’dır. Bu ülkeyi 299 milyon dolarla ABD ve 262 milyon dolarla Çin izlemiştir.

Cengiz Karabayır – İGEME